«ابد و يک روز»؛ تراژدی يک خانه که به وسعت يک جامعه است

در «ابد و يک روز» همه‌چيز از دل همان خانه تنگ و قديمی شروع می‌شود؛ خانه‌ای در حاشيه شهر که سال‌هاست بار فقر و بی‌ثباتی را بر دوش می‌کشد. خانواده در حال تدارک عروسی سميه است تا او را به مردی افغان شوهر دهند؛ وصلتِ ظاهرا نجات‌بخش، اما پر از ترديد. اين «يک روز» قرار است جشن باشد، اما مدام به بحران می‌رسد؛ حرف‌های نيمانده، کينه‌های قديمی و ترس از آينده، فضا را چنان متشنج می‌کند که تماشاگر خيلی زود می‌فهمد پای يک مراسم ساده در ميان نيست، پای بقاست. Wikipedia+1

فيلمنامه روستايی با تمرکز بر روابط درهم‌تنيده خواهرها و برادرها پيش می‌رود؛ مرتضی و محسن، دو برادر با روياهای عقيم و گذشته‌ای پر از خطا، هر کدام تصويری از مردانی‌اند که هم قربانی‌اند و هم شريک جرم اين وضعيت. سميه (پريناز ايزديار) ميان وظيفه و فرار معلق است؛ اگر بماند، بايد به مراقبت از مادر بيمار و خانواده فروريخته ادامه دهد، و اگر برود، احساس خيانت رهايش نمی‌کند. بازی‌های درخشان پيمان معادی، نويد محمدزاده و ديگر بازيگران، اين تنش دائمی را ملموس می‌کند؛ صدای بلند، اشک، خنده‌های عصبی و سکوت‌های طولانی، همه بخشی از زبانی است که فيلم با آن درد را ترجمه می‌کند. Wikipedia+1

يکی از برگ‌های برنده «ابد و يک روز» شکل اجرای آن است؛ دوربين مدام در فضای تنگ خانه می‌چرخد، به چهره‌ها نزديک می‌شود و تماشاگر را عملا وسط دعواها و جروبحث‌ها می‌اندازد. طراحی صحنه و لباس با ظرافت، فرسودگی و سالخوردگی خانه و آدم‌هايش را نشان می‌دهد؛ همه‌چيز کمی کهنه، کمی کج، کمی خاکستری است. مونتاژ تند، ديالوگ‌های پرسرعت و فضای صوتی پر از همهمه، اين حس را می‌سازد که نفس کم می‌آوريم؛ همان‌طور که خود شخصيت‌ها سال‌هاست در اين فضا نفس کم آورده‌اند. Wikipedia

در لايه زيرين، «ابد و يک روز» يک فيلم صرفا خانوادگی نيست؛ تصويری از چرخه فقر و اعتياد است که از نسلی به نسل ديگر منتقل می‌شود و راه‌حل ساده‌ای برای آن وجود ندارد. عنوان فيلم اشاره‌ای تلخ به حکمی است که بعضی زندانيان می‌گيرند، اما اينجا زندان، خودِ زيستن در اين ساختار معيوب است. موفقيت گسترده فيلم در جشنواره فيلم فجر و ديگر محافل سينمايی، نشان داد که اين درد، هم برای مخاطب ايرانی آشناست و هم برای تماشاگر جهانی قابل درک؛ داستان خانواده‌ای که برای نجات، ناچار است يکی از خود را «قربانی» کند، فراتر از يک محله و يک کشور، به مساله‌ای انسانی تبديل می‌شود.